clear
دوشنبه, 30 بهمن 1396 ساعت 11:30

گنبد قابوس

این مورد را ارزیابی کنید
(0 رای‌ها)

برج گنبد قابوس یا میل گنبد، بنایی تاریخی از سده چهارم هجری است که در شهر گنبد کاووس ، در سه کیلومتری شهر قدیم جرجان در استان گلستان قرار دارد. این بنا که بلندترین برج تمام آجری جهان به شمار می آید بر فراز تپه ای خاکی که قریب پانزده متر از سطح زمین بلندتر است، واقع شده است. این بنا درسال (۳۹۷ هجری قمری برابر با ۳۷۵ هجری خورشیدی) و در زمان شمس المعالی قابوس بن وشمگیر در شهر جرجان که پایتخت پادشاهان آن دیار، آل زیار بوده، بنا گردیده ‌است.

در ایران باستان، برای راهنمایی مسافران در کنار راه‌ها و جاده‌ها، ساختمان‌های برج‌مانندی می‌ساختند که به آن‌ها میل یا منار می‌گفتند. میل یا منار در لغت به معنای محل نور و جای آتش است. این برج‌ها که علاوه بر کنار مسیرها در شهرها هم به منظور نشان دادن مکان اصلی بافت شهری ساخته می‌شده‌اند، معمولا بنایی مستقل با تزیینات بسیار ساده بودند.
کارکرد این برج‌ها به این شکل بوده است که در قسمت تاج آن‌ها آتش روشن می‌کردند تا در شب‌های تاریک یا روزهای مه گرفته، راه و مقصد تشخیص داده شود. البته کارکردهای دیگری نیز برای این برج‌ها نقل شده است. برای پیام‌رسانی به مناطق دورتر با استفاده از پرتوهای نور از آتش موجود در این برج‌ها استفاده می‌کردند.  برای تردد کسانی که عهده‌دار نگهداری آتش بوده‌اند، هر میل دارای پلکانی بوده است که به‌وسیله‌ی یک درب به بیرون راه دارد. این درب‌ها به دلایل امنیتی فاصله‌ی نسبتا زیادی تا سطح زمین داشته‌اند تا ورود به میل‌ها کار آسانی نباشد. میل‌ها اکثرا یک پلکان داشته‌اند که برای بالارفتن و پایین آمدن از آن استفاده می‌شده است اما برخی از میل‌ها مانند منارگار اصفهان، دو پلکان مارپیچ و کاملا مجزا داشته‌اند. یکی از این میل‌ها که قطعا شاخص‌ترین آن‌ها نیز هست میل گنبد کاووس (قابوس) است.
برج گنبد قابوس از زیباترین و با شکوه ترین بناهای اوایل دوره اسلامی است که علیرغم استفاده بسیار کم از عناصر تزیینی در آن، دارای ساختاری متناسب، موزون، مستحکم و زیباست. بدنه بنا سراسر از آجرهای پخته قرمز رنگ ساخته شده که در نهایت پختگی و استحکام هستند. این بنا شامل ۲ قسمت است : پی یا پای بست بنا و بدنه، گنبد مخروطی. ارتفاع ساختمان برج قابوس 55 متر با احتساب بلندی تپه 15 متری پای بست آن به 70 متر می رسد. این بنا با نقشه ستاره ای شکل و گنبد مخروطی به ارتفاع 18 متر است و بر روی بدنه آن 10 ترک دارد . در درون طاق هلالی سر در آن، مقرنسی است که به نظر می‌رسد در مراحل نخستین پیشرفت این نوع تزئینات معماری و گچ بری است.
پروفسور آرتور پوپ در مورد این بنا چنین نوشته ‌است : در زیر سمت شرق کوه‌های البرز و در برابر صحراهای پهناور آسیا یکی از بزرگ‌ ترین شاهکارهای معماری ایران با تمام شکوه و عظمت خود قد بر افراشته ‌است. این بنا گنبد قابوس بقعه آرامگاه قابوس بن وشمگیر می‌باشد و برج آرامگاه از هرگونه آرایش مبراست.
برج گنبد قابوس در اجلاس سی و ششم یونسکو در زمره میراث جهانی ثبت گردید.

بازدید : 303 دفعه آخرین ویرایش در یکشنبه, 09 ارديبهشت 1397 ساعت 14:20
محتوای بیشتر در این بخش: « مجموعه زیارتگاه و گورستان خالدنبی

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.